GRUB, czyli Grand Unified Bootloader, to menadżer bootowania systemu pozwalający uruchomić dowolny system z każdego zainstalowanego w komputerze dysku, stojąc pomiędzy procedurą POST komputera, a załadowaniem jądra systemu – posiada on większe możliwości niż samo uruchomienie systemu.

GRUB jest bootloaderem ładującym system operacyjny. Stwierdzenie krótkie i prawdziwe, jak jednak program działa i dlaczego jest potrzebny?

Po włączeniu komputera BIOS potrafi odczytać jedynie pierwsze 512 bajtów urządzenia z którego ma być uruchomiony system. Jest to główny sektor rozruchowy (ang. MBR). W sytuacji gdy na dysku znajduje się większa ilość systemów operacyjnych jest to niestety niewystarczające.

Ze względu na niewielkie możliwości BIOS-u wykorzystywany jest on jedynie do ładowania pierwszej części bootloadera. Część ta pozwala na wczytanie właściwej części programu przez niektórych nawet zwanej minimalnym systemem operacyjnym. W tym miejscu program ładujący, zależnie od swoich możliwości pozwala na interakcję.

Historia GRUB-a

Idea stworzenia bootloadera o większych mozliwościach niż dostępne programy powstała w roku 1995, gdy Erich Boleyn próbował uruchomić na jednej maszynie GNU HURD razem z mikrokernelem MACH 4. W efeklcie tych starań postanowił razem z Brianem Fordem stworzyć uniwersalny bootloader pozwalający uruchamiać wiele systemów. Program ten, wraz ze specyfikacją multiboot miał być lekarstwem na mnogość niekompatybilnych ze sobą sposobów uruchamiania systemów… więcej

Najlepsze w prowadzeniu małego przedsiębiorstwa w 21 wieku jest to, że nie trzeba płacić ogromnych sum lub zadowalać się drugorzędnymi rozwiązaniami. Novell Open Workgroup Suite Small Business Edition oferuje pełnowartościowe rozwiązanie zarówno dla komputerów biurkowych jak i serwerów. Wszystko to dotychczas było dostępne jedynie za część kosztów rozwiązań konkurencyjnych. Teraz koszt wdrożenia w firmie kompletnego rozwiązania opartego na komercyjnych aplikacjach Novell Open Workgroup Suite Small Business Edition z licencją na 5 stanowisk jest jeszcze niższy – wynosi tylko… niecałe 25 złotych!

Firma Novell udostępniła bowiem czytelnikom Linux+ bezpłatny pakiet startowy z oprogramowaniem Novell Open Workgroup Suite Small Business Edition i znalazł sie on na płytce DVD dołaczonej do kwietniowego numeru Linux+. Tak więc za cenę gazetki otrzymujesz licencjonowany produkt o wartości ponad 1100 złotych! I to w dodatku z licencją aż na 5 stanowisk!

Pakiet zawiera:

• serwer SUSE Linux Enterprise 10
• sieć Open Enterprise Server 2
• serwer pocztowy i pracy grupowej GroupWise
• kompletny system desktopowy SUSE Linux Enterprise Desktop 10 i aplikacje biurowe OpenOffice.org w edycji Novella dla platform Windows i Linux
• zautomatyzowane i spolonizowane narzędzia do instalacji i zarządzania

SUSE Linux Enterprise Server jest najbardziej niezawodnym i bezpiecznym serwerem Linux. Został zaprojektowany, aby ułatwić obsługę sieci i spełnić wymagania uzytkowników. System jest bardzo wydajnym rozwiązaniem, które umozliwia realizację istotnych zadań, zapewnia ogromne mozliwości rozwoju oprograqmowania i usprawnia zarzadzanie systemami w różnych architekturach sprzetowych.

Open Enterprise Server spełnia potrzeby grupy roboczej, niezależnie od jej rozmiaru, dostarczając sprawdzone mechanizmy obsługi sieci, komunikacji i współpracy. System zapewnia nejlepszą funkcjonalność z opłacalnością i tempem rozwoju systemu Linux. Open Enterprise Server łączy usługi od firmy Novell, zaufanego lidera bezpiecznych usług obsługi sieci oraz platformę SUSE Linux, wiodący system oferujący aplikacje biznesowe.

Novell GroupWise udostepnia pocztę elektroniczną, kalendarz, błyskawiczne wiadomości, zarządzanie zadaniami i wiele innych. Program oferuje proste zarządzanie i niezrównane bezpieczeństwo, niezawaodność i elastyczność. GroupWise oferuje swobodę wyboru oszczędnych platform takich jak Linux. Na stacji roboczej może być zainstalowany Linux, Windows lub Mac. Obsługiwane są również praktycznie wszystkie systemy operacyjne urządzeń przenośnych.

Stworzony i wspierany przez Novell-a SUSE Linux Enterprise Desktop zapewnia wysoką użyteczność, interoperacyjność z innymi systemami komputerowymi i wieloma istotnymi aplikacjami biurowymi. System można wdrażać jako stację roboczą ogólnego zastosowania, klient pełny albo uproszczony (na przykład w kioskach lub kasach sklepowych) lub nawet jako stację roboczą najwyższej klasy.

Nie trzeba również płacić za podstawowe aplikacje biurowe. Dostaniesz je za darmo. OpenOffice.org od firmy Novell zawiera program do przetwarzania tekstu, aplikację do prezentacji, arkusz kalkulacyjny, edytor HTML i narzędzie do rysowania. Oprogramowanie jest zgodne  z pakietem Microsoft Office umozliwijącv użytkownikom nieograniczone współdzielenie plików pomiędzy róznymi platformami systemowymi. Pakiet umozliwia tworzenie, przetwarzanie, przegladanie i korygowanie dokumentów używanych w codziennej pracy. OpenOffice.org obsługuje eksport dokumentów do formatu PDF bez jakiegokolwiek dodatkowego oprogramowania czy wtyczek.

Mimo tego, że dla systemu Linux stworzono tysiące programów, może się zdarzyć sytuacja że zabraknie jakiegoś programu lub też ze względu na przyzwyczajenia będziemy chcieli użyć programu z systemu Windows. W takiej sytuacji z pomocą przyjdą takie programy jak Wine lub CrossOver Office.

Wine – to program umożliwijący wykonywanie aplikacji przeznaczonych dla Microsoft Windows w środowisku systemu operacyjnego klasy UNIX (Linux, Solaris, FreeBSD) bez konieczności nabywania odrębnej licencji na system operacyjny firmy Microsoft. Przy pomocy bibliotek Wine można również przenosić niektóre aplikacje systemu Windows do plików binarnych systemów UNIX-owych.

Jego nazwa jest akronimem od słów Wine is not an emulator5, co podkreśla, że Wine nie jest emulatorem systemu Windows, a implementacją WinAPI dla środowiska X11.

CrossOver Office pozwala na instalację w systemie Linux naszych ulubionych aplikacji windowsowych oraz wtyczek. CrossOver zawiera prosty w użyciu interfejs graficzny, który sprawia, że instalacja oprogramowania jest prostsza i szybsza niż w przypadku programu Wine. Zainstalowane aplikacje integrują się bezpośrednio ze środowiskiem graficznym Linuksa (KDE lub GNOME). Bardzo fajnym udogodnieniem tej aplikacji jest to że po zainstalowaniu oprogramowania tworzone są ikony, dzięki którym można uruchamiać programy tak ja się to robi w systemie Windows.

CrossOver Office jest produktem firmy Codeweavers. Umożliwia uruchamianie wielu popularnych programów biurowych takich jak Microsoft Office, Lotus Notes, Microsoft Project i Visio, programy graficzne Macromedia Dreamweaver MX, Flash MX, Adobe Photoshop i wiele innych. ponadto CrossOver Office umożliwia wykorzystanie wielu wtyczek do przegladarki internetowej z systemu Windows. Należy jednak pamiętać, że w odróżnieniu od Wine, CrossOver Office jest aplikacją komercyjną i wymagana jest licencja na użytkowanie tego programu. CrossOver zawiera prosty w użyciu interfejs graficzny, który sprawia że instalacja oprogramowania jest prosta i szybka.

CrossOver Office jest dostepny w trzech wersjach: Standard, Professional i Server. CrossOver Office Standard jest doskonałym rozwiązaniem dla użytkowników indywidualnych oraz małych i średnich firm. Wersja Professional zawiera wszystko to co wersja Standard oraz dodatkowo rozszerzone możliwości w zakresie instalacji oraz możliwość uruchamiania w trybie współdzielenia oprogramowania na jednym komputerze.

Dalszy ciąg artykułu dostępny jest w miesięczniku Linux+ nr. 127

Nazwa CentOS to akronim Community ENterprise Operating System, systemu operacyjnego przeznaczonego dla przedsiębiorców i firm. Chodzi o dystrybucję GNU/Linux – dla niewtajemniczonych w świat wolnego oprogramowania trzeba dodać, że GNU/Linux to tylko kernel Linuksa opakowany w szereg aplikacji krzewi9onych na zasadach wolnych licencji (GNU GPL, GNU LGPL, BSD).

Pierwszą wersja był CentOS 3 build4-rc0, wydany pod koniec roku 2003. Kolejną wersję CentOS 3.1 (wersja 3, uaktualnienie 1) wydano 19 marca 2004, CentOS 4.0, oparty na Red Hat Enterprise Linux 4, pojawił się 1 marca 2005 r. dla architektur procesorów i386 i ia64. Aktualnie programiści przygotowują wersję beta Red Hat Enterprise Server 5. Celem projektu CentOS jest umożliwienie przedsiębiorcom i firmom dostępu do systemu operacyjnego bez dalszych wydatków, które pociaga za sobą korzystanie z wszystkich dystrybucji komercyjnych.

Co to oznacza, że “dystrybucja przeznaczona jest przede wszystkim dla przedsiębiorców i firm”?

Mówiąc o takich dystrybucjach (znanych też jako tzw. dystrybucje komercyjne) mamy na myśli te, które będą używane przede wszystkim w środowisku firm, a więc muszą mieć niektóre specyficzne cechy.

Zawsze przemawiają do konkretnej grupy użytkowników końcowych, na przykład do programistów lub do sekretarek, które wymagają aplikacji typowych dla dystrybucji desktopowych, a ponieważ dystrybucje GNU/Linux zawsze przedstawiają kernel Linuksa + aplikacje, to można taki pakiet programów zestawić na miarę konkretnych wymagań lub potrzeb. Przyjrzyjmy się teraz niektórym charakterystycznym cechom dystrybucji komercyjnych.

Aktualizacje w formie binariów.

Dystrybucja powinna mieć łatwy dostęp do niezbędnych aktualizacji związanych z bezpieczeństwem systemu. Ze względu na komfort administratora systemu powinne być dostepne zarówno w postaci źródeł jak i plików binarnych. System,w którym nowe łatki trzeba instalować z kodu źródłowego poprzez jego kompilację, marnuje czas i środki administratora.

Odpowiednio długi okres aktualności.

Okres, w którym możemy dystrybucję niekomercyjną nazwać jeszcze aktualną, porusza się w granicach od 1 do 2 lat z tym, że nowa wersja danej dystrybucji ukazuje się zazwyczaj co 6 miesięcy. Ze względu na stabilność i bezpieczne administrowanie firmą potrzebna jest jednak dystrybucja o dłuższym okresie aktualności. W środowisku firmowym wszystko skupia się na produktywności, a tej nie są konieczne częste zmiany oprogramowania lub rewolucyjne innowacje, lecz bezpieczeństwo dostarczanych usług w kombinacji z liczbą stosowanych aplikacji. Tak więc kluczową cechą dystrybucji komercyjnych wydaje się być ich długi okres aktualności i za normę powszechnie przyjęto wsparcie trwające co najmniej 5 lat.

Kompatybilność sprzętu.

Usługi, których firmy od dystrybucji oczekują, często mają bardzo wysokie wymagania sprzętowe. Dystrybucja komercyjna musi więc dla danego urządzenia posiadać certfikat wydany przez konkretnego producenta, by w ten sposób zagwarantować poprawne funkcjonowanie oprogramowania w firmie. Dlatego, by zapewnić zgodność aplikowanego oprogramowania z posiadanym sprzętem, istnieją konkretne umowy pomiędzy producentami dystrybucji komercyjnych a producentami sprzętu (IBM, HP, DELL, SUN itp.). Firma poświęca niemałe środki na nabycie sprzętu i dlatego musi mieć pewność, że wszystkie jego komponenty będą z daną komercyjną dystrybucją bezproblemowo współpracowały.

Wsparcie techniczne.

Firma również wymaga, by jej system operacyjny posiadał efektywne wsparcie techniczne, z którego można korzystać przez kwalifikowanych pracowników lub za pośrednictwem linii telefonicznej, emaila itd., i na których może w przypadku pojawienia się jakichkolwiek problemów polegać.

Dlaczego w przypadku wolnego oprogramowania (free software) dystrybucje komercyjne nie są darmowe?

Ta kwestia wydaje się być kluczową dla zrozumienia wyjątkowości dystrybucji CentOS. Mamy do czynienia z nieustannym niezrozumieniem “fenomenu” opłat wymaganych za wolne oprogramowanie. Przede wszystkim należy sobie uświadomić jedno: wszystkie licencje free software (GNU GPL, GNU LGPL, BSD, Apache Licence, Mozilla Licence…) dotyczą kodu źródłowego wolnego oprogramowania, a nie tego czy udostępnia się go za darmo, czy za pieniądze. Korzystanie z free software w celach zarobkowych jest więc całkowicie legalne. Richard Stallmann, ojciec idei projektu GNU, zawsze twierdził, że język angielski nie jest najbardziej odpowiedni dla rozróżnienia terminów “bezpłatny” i “otwarty” związanych z oprogramowaniem. W języku angielskim słówko free zawiera bowiem w sobie oba te znaczenia. Twórcy dystrybucji komercyjnych, którymi są na przykład Novell (SUSE Enterprise Server), Red Hat (Red Hat Enterprise Linux) czy Mandriva (Mandriva Corporate Server), zarabiają na powyżej opisanych usługach, a nie na kodzie źródłowym, który spada w zakres licencji wolnego oprogramowania. Krytykowane są więc przede wszystkim sposoby dystrybuowania binariów. Licencja free software zobowiązuje do bezpłatnego dostarczenia kodu źródłowego, lecz o binariach nie ma w niej ani słowa. Opłaty za dystrybucje komercyjne zbudowane na kernelu Linuksa wiążą się więc z możliwością korzystania z tych bianriów, które umożliwiają aktualizacje.

Czy dystrybucję komercyjną można uzyskać za darmo?

Odpowiedź brzmi: tak, i to w zupełnie legalny sposób. Prawdę mówiąc, to za zdobycie większości dystrybucji komercyjnych nie trzeba płacić ani grosza, ale jeżeli użytkownik później nie zapłaci za oferowane usługi, to nie uzyska wsparcia technicznego ani dostępu do odpowiednich aktualizacji.

Tak więc staje się bardziej niż oczywiste, że firma, która chce korzystać ze stabilnej dystrybucji komercyjnej, a zarazem nie inwestować w to żadnych pieniędzy, niebawem będzie zmuszona do korzystania z systemu przestarzałego i pozbawionego technicznego wsparcia.

Jak więc “powstaje” truecode systemu CentOS? Projekt CentOS korzysta z kodu źródłowego dystrybucji komercyjnej (w tym wypadku jest to Red Hat Enterprise Server) i kompiluje go w celu uzyskania binariów. Takie postepowanie umożliwia dystrybucji CentOS oparty o kod źródłowy RHES oferować darmowo następujące usługi:

• Aktualizacje w postaci binariów
• Długi okres aktualności aplikacji
• Kompatybilność sprzętu z oprogramowaniem

Legalność

Kwestia legalności oprogramowania w środowisku firmowym jast sprawą zasadniczą i liczni prawdopodobnie zadają sobie teraz pytanie: czy system CentOS jest całkowicie legalny? Odpowiedź ponownie brzmi: tak.

Projekt CentOS przejmuje kod źródłowy flagowej dystrybucji spółki Red Hat (Red Hat Enterprise Server), a nastepnie go kompiluje i w ten sposób zyskuje binaria. W wyniku tego powstaje system darmowy – klon powyższego produktu. Jeśli zaś chodzi o kwestie techniczne, to CentOS w 100% zastepuje Red Hat Enterprise Server. Red Hat spełnił swój obowiązek i udostepnił użytkownikom kod źródłowy, a CentOS korzysta z ogólnie dostępnych praw, przejmuje kod i na swój sposób go przerabia. Reguły zostają dotrzymane i wszystko jest jaknajbardziej legalne. Na początku CentOS zyskiwał kod z serwerów publicznych Red Hata i nastepnie go kompilował, by otrzymać binaria. Pojawiły się jednak problemy. Binaria te zawierały odnośniki na strony internetowe Red Hata, bo te same odnośniki zawierały również źródła. Lecz Red Hat jest zarejestrowanym znakiem firmowym i powstał konflikt. Rozwiązano go jednak w bardzo prosty sposób, i to bez ingerencji instytu8cji prawnych, co nota bene wskazuje na wzorową współpracę twórców wolnego oprogramowania. Spółka Red Hat po prostu oznajmiła spółce CentOS, że serwery z nowo utworzonymi plikami binarnymi nie mogą zawirać żadnych odnośników skierowanych pod internetowe adresy Red Hata, a CentOS się do tego dostosował. Od tej pory CentOS nigdzie wprost nie używa nazwy Red Hat. Zamiast tego używa oznaczenia: północno amerykański dostawca Linuksa na potrzeby firm.

W ten sposób pomyslnie rozwiązano ostatnie wątpliwości dotyczące legalności oprogramowania CentOS. Niektórzy nawet twierdzą, że istnienie projektu CentOS jest dla Red Hata korzystne. Dlaczego? Po prostu dlatego, że CentOS to dobry wybór dla uzytkowników, którym niepotrzebne jest wsparcie techniczne. Jeżeli potrzebują wsparcia technicznego, wybierają identyczne rozwiązanie – Red Hata. Innymi słowy: CentOS jest jak gdyby odżywką dla potencjalnych użytkowników komercyjnej dystrybucji Red Hata.

Jest to fragment tekstu, którego dalszy ciąg można przeczytać w miesięczniku Linux+ nr. 120 – kolejne rozdziały to:

• Społeczność CentOS
• Strona techniczna
• Format pakietów RPM
• Narzędzia służące zarządzaniu aktualizacjami
• GNOME jako środowisko użytkownika
• Wsparcie dla LSB
• Wsparcie dla szeregu architektur
• Wsparcie dla Global File System i Cluster Suite
• Możliwość łatwego dostosowania w zależności od potrzeb
• YUM
• Wielka ilość dostępnego oprogramowania
• Szybkie aktualizacje
• Świetna dokumentacja
•  Jak zdobyć system CentOS
• Na zakończenie

Komputery przenośne przestają być luksusem. Odwiedzając kafejki, restauracje, hotele, centra handlowe czy nawet rynki miast, często nie zdajemy sobie sprawy, że obszar ten jest pokryty zasięgiem sieci bezprzewodowej (Wi-Fi – Wireless Fidelity). Przeważnie są to sieci standardu IEEE 802.11b (przepustowość 11 Mbit/s w paśmie 2,4 GHz). W wiekszości przypadków, posiadając bezprzewodową kartę sieciową, możemy w tych miejscach połączyć się z internetem bez dodatkowych opłat. W tym artykule przedstawię, jak skonfigurować swojego notebooka do pracy w sieci WLAN.

Karta

Aby skorzystać z tzw. hotspota (miejsca, w którym istnieje bezprzewodowy dostęp do Internetu w technologii WLAN), musimy najpierw wyposażyć nasz komputer w kartę Wi-Fi. Praktycznie wszystkie urządzenia tego typu dostępne na rynku sa kartami PCMCIA. Nawet te, które wkładamy w gniazdo PCI, są najczęściej tylko adapterami PCMCIA.

Ceny wahają się od stu do kilkuset złotych. Przy zakupie najważniejszą kwestią jest typ układu, na którym zbudowana jest karta – od tego w głównej mierze zależy, jak będzie ona współpracować z Linuksem.

Do najlepiej wspieranych układów należą Prism 2 (np. karty Linksys WPC11 Instant Wireless i D-Link DRC-650, DCF-650W, DWL-600, DCF-660W) oraz Hermes (np. karty Lucent Orinoco WaveLAN/IEEE 802.11b i ELSA Air-Lancer MC-11). Kartę opartą na pierwszym z wymienionych układów (Corega PCCL-11) do niedawna można było kupić w jednej z warszawskich hurtowni za 79 zł netto.

Popularne w Polsce karty firmy Planet, które działają na układzie ACX100, współpracują z Linuksem, ale bardzo niestabilnie, natomiast w przypadku układu ATMEL jesteśmy skazani na korzystanie z amatorkich narzędzi do konfiguracji.

Podsumowując, dobrze z Linuksem współpracują wszystkie karty wspierane przez sterownik Orinoco, dostępny w jądrze Linux, natomiast średnio działają te na układach ACX100 oraz ATMEL.

Trudno definitywnie stwierdzić, które karty nie działają wogóle, ponieważ wciąż powstają nowe sterowniki. Dzisiaj z popularnych kart na pewno nie działa z Linuksem D-Link DWL-650+ (22 Mbit/s) oraz X-Micro WLAN PCMCIA Card.

Kupując kartę na układzie dobrze obsługiwanym przez Linuksa, zyskujemy także możliwość wykorzystania naszego komputera jako punktu dostępowego, tzw. HostAP, oraz ustawienia tej karty w tryb monitora.

Sterowniki

Gdy posiadamy kartę WLAN opartą na układzie Prism 2, możemy wybierać pomiędzy sterownikiem Orinoco (na nim się skoncentrujemy, gdyż jest dostarczany razem z jądrem) a Linux-WLAN-ng. Jesli nie zamierzamy dokonywać żadnych zmian w sterownikach w celu uzyskania dodatkowych funkcji, ani nie zależy nam, aby nasz komputer mógł działać jako punkt dostepowy, z powodzeniem możemy użyć sterownika Orinoco, o ile oczywiście nasza karta jest przez niego obsługiwana.

A co zrobić, gdy nasza karta nie jest obsługiwana przez wymienione sterowniki? W ramce “W sieci” na końcu artykułu znajdują się adresy, pod którymi można znaleźć sterowniki do kart na mniej polecanych układach.

Gdy i to zawiedzie, ostatnią deską ratunku może okazać się pakiet DriverLoader firmy LinuxAnt. Jest to komercyjne rozwiązanie, które implementuje windowsowe NDIS (network Driver Interface Specification), dzięki czemu sterowniki pod ten system można bez żadnych modyfikacji wykorzystać pod Linuksem. Cena w wysokości prawie 20 USD za “stałą” licencję wydaje się jeszcze do przyjęcia. Lista kompatybilnych kart znajduje się na stronie producenta programu.

Instalacja i konfiguracja

Aby uzywać zakupionej karty, trzeba dokonać kilku zmian w systemie.

Przede wszystkim musimy mieć mozliwość korzystania z kart PCMCIA. W wielu dystrybucjach Linuksa (np. w Auroksie) mamy to już zapewnione – nie trzeba rekompilować jądra. jeżeli tak nie jest, zakładając, że używamy jądra z serii 2.4, musimy podczas konfiguracji jądra właczyć “Hot-Plug support”, “ISA bus support”, “PCMCIA/CardBus support”, “Wireless LAN” oraz wszystkie opcje wymagane do poprawnego działania zwykłej karty sieciowej. jesli zdecydowaliśmy się użyć sterowników zawartych w jądrze, dobrym pomysłem jest skompilowanie ich jako moduły, dzięki czemu będziemy mogli automatycznie dodawać i usuwać sterowniki jądra w chwili włożenia bądź wyjęcia karty z komputera. Po konfiguracji jądra należy zbudować nowe jądro i przeładować system.

Jerśli potrzebujemy pobrać dodatkowe sterowniki, należy zrobić to teraz, a nastepnie zainstalować je zgodnie z instrukcją. W rezultacie powinniśmy mieć dodane odpowiednie moduły.

Pełny tekst artykułu Kacpra Szcześniaka dostępny jest w miesięczniku Linux+ nr. 84.

Program SWareT (The Essential Slackware Tool) jest narzędziem sprawiającym, że zarządzanie pakietami w tej dystrybucji jest prawie bliskie ideałowi. Obecnie program występuje w dwóch wersjach – stabilnej oznaczonej numerem 1.6.3 oraz rozwojowej – 2.0.0test3. Pomiędzy obydwoma wersjami oprogramowania istnieje duża różnica. Na nieoficjalnych stronach dostępna jest ponadto wersja programu 1.7.04, która pomimo swej pozornej niestabilności sprawuje się najlepiej. Kod w gałęzi 2.* został napisany praktycznie od nowa z wykorzystaniem języka Perl. Na razie SWareT w wersji rozwojowej działa w sposób dość nieoczekiwany, dlatego polecam na razie wstrzymanie się z jej instalacją. Ponadto prace nad poprawkami z pewnością zostaną zahamowane ze względu na porzucenie projektu przez głównego developera. Ostatno jednak zapaliło się światełko w tunelu. W styczniu tego roku na stronie projektu można przeczytać, że projekt przejmuje nowy developer o nicku dozzie. Informacja ta cieszy mnie o tyle, że dozzie to nasz krajan – Wrocławianin, aktywnie działający między innymi na najlepszym polskim forum poświęonym Slackware – forum.sklackware.pl. Myślę, że dobrze to wróży projektowi.

Do prawidłowego działania program SWareT wymaga pkgtools, wget lub rsync, bash, gawk, man, grep, sed, proops, coreutils/fileutils/textutils, util-linux, gzip, bzip2, bc, glibc. Większość z wymaganych programów znajduje się w minimalnie zainstalowanej dystrybucji. Zaraz po instalacji SWareT-a należy dokonać jego konfiguracji, edytując plik /etc/swaret.conf. Jego układ jest na tyle przejrzysty, co sprawia że tylko czytając zamieszczone komentarze – ustawienie odpowiednich opcji nikomu nie powinno sprawić trudności. Podstawową rzeczą, którą musimy zmienić jest zmiana stałej VERSION, oznaczająca wersję dystrybucji z której korzystamy lub z której chcemy korzystać – np. 12.0. Ja zawsze wpisuję tu słowo current, co oznacza iż zawsze będę miał dostęp do najnowszych pakietów. Ostrzegam jednak przed dokonywaniem uaktualnienia całego systemu do current. Zwykle źle się to kończy. Po nadaniu stałej LANGUAGE wartości POLISH wszystkie wyświetlane przez program komunikaty będą w języku polskim. Przechodzimy teraz do konfiguracji najważniejszych opcji programu. Pierwszą z nich jest ustawienie źródeł repozytoriów z oficjalnymi pakietami dla dystrybucji (stała ROOT). Standardowo w swaret.conf umieszczono wystarczającą ich liczbę. Program będzie przeszukiwał kolejno wszystkie podane mirrory aż do odnalezienia danego pakietu. Jeśli z jakichś względów z pewnymi mirrorami nie chcemy się łączyć lub chcemy się łączyć w pierwszej kolejności – wystarczy zahaszować linijkę zawierającą adres mirrora czy też, dla drugiej sytuacji przestawić ją wyżej. Jeśli chcemy korzystać z nieoficjalnych repozytoriów Slackware, musimy stałym REPOS_ROOT nadać odpowiednie wartości, np. : REPOS_ROOT=Scarlet.be%ftp://scarlet.be/pub/linuxpackages/Slackware-12.0.

Wartość stałej REPOS_ROOT składa się z nazwy repozytorium oddzielonej znakiem procentowości od adresu repozytorium ze stałą VERSION. Tu ważna uwaga! Jeśli jako VERSION ustawiliśmy wartość current, to w tym miejscu musimy ją zastąpić konkretną wersją dystrybucji. Nieoficjalne repozytoria pakietów Slackware nie mają bowiem gałęzi current.

Cały artykuł na temat menadżera pakietów SWareT dostępny jest w Linux+ Extra! nr. 86, poświęconemu w całości najnowszej wersji dystrybucji Slackware 12.0.

Pozsotałe artykuły tego wydania pisma:

• Slackware 12.0 – ogólne informacje o systemie Slackware w wersji 12.0. Opis zmian w stosunku do poprzednich wersji dystrybucji oraz opis zawartości dołączonej do pisma płyty DVD.
• Instalacja Slackware 12.0 – opis procesu instalacji Slackware. W artykule, w kolejnych krokach przedstawiony został proces instalacji systemu z dołaczonej do czasopisma płyty DVD. Instalacja Slackware uznawana jest jako proces trudny dla mniej zaawansowanego uzytkownika Linuksa. Autor pokazuje, że nie jest to prawda. Z napisanym w ncurses instalatorem, który prowadzi uzytkownika przez cały proces niemal że za rękę, każdy da sobie radę.
• Środowisko graficzne w Slackware – Środowisko graficzne – serwer Xorg jest nieodzownym elementem wszystkich komputerów biurkowych. Artykuł pokazuje jak zainstalować i skonfigurować serwer X-ów w Slackware. Można też znaleźć informacje o instalacji binarnych sterowników dla kart garficznych z chipsetem NVidia oraz o instalacji przygotowanego specjalnie dla Slackware menadżera GNOME – Dropline Gnome.
• Konfiguracja sieci w Slackware – Artykuł prezentuje sposób instalacji i konfiguracji dwóch najbardziej popularnych metod łaczenia się z siecią – połaczenie przez kartę sieciową oraz przez usługę dostępu szerokopasmowego ADSL.
• Programy użytkowe w Slackware – Slackware to nie tylko doskonała dystrybucja na serwer, lecz także wyśmienity system na każdy komputer – domowy, a zwłaszcza w firmie. Artykuł opisuje kilka podtsawowych programów które mogą znaleźć sie na takich maszynach.
• Programy multimedialne w Slackware – Artykuł opisuje oprogramowanie, które należy zainstalować, aby komputer ze Slackware przekształcić w domowe centrum multimedialne – odtwarzacz i konwerter mediów.
• Gry w Slackware – Slackware to nie tylko system przeznaczony do zaawansowanych zadań serwerowych. Może on pełnić również funkcję centrum rozrywki domowej, choćby dzięki licznym grom dostepnym pod Linuksa, które bez trudu można zainstalować w Slackware.

Gentoo Linux jest stosunkowo młoda dystrybucją Linuksa, zdobywającą coraz większą rzeszę zwolenników. Gentoo często nazywane jest “metadystrybucją”, ponieważ w znaczacy sposób rózni się od produktów konkurencji. jest to dystrybucja budowana całkowicie z pakietów źródłowych, co pozwala na jej dopasowanie do konkretnych potrzeb i zastosowań.

Wyniki testów wykonane przez użytkowników dowodzą, że Gentoo jest średnio o 25-30% szybsze od ogólnie dostępnych dystrybucji Linuksa. Sam osobiście potwierdzę te liczby – długo nie mogłem dojść do siebie, gdy system po zainstalowaniu, od momentu wybrania go w bootloaderze do startu środowiska X Window potrzebował niecałych… 8 sekund!

Proces instalacji oprogramowania w Gentoo jest całkowicie zautomatyzowany. jest nawet prostszy niż w najpopularniejszych na rynku dystrybucjach Linuksa. Dzięki istnieniu zależności między pakietami źródłowymi (tak, źródłowymi), instalacja danego programu ogranicza się do wpisania komendy emerge program. System sam sprawdzi sobie zależności i skompiluje pakiety w określonej przez siebie kolejności. To tak w wielkim skrócie. jako jedyni na świecie przygotowaliśmy dla was wersję Gentoo, która zawiera ponad 3,5 GB oprogramowaia w pakietach źródłowych. Nie chcąc niszczyć istoty Gentoo umieszczając pakiety binarne, instalację przeprowadzamy od samego początku, dzięki czemu zauważycie kilka ciekawych zjawisk, takich jak np. kompilowanie kompilatora kompilatorem!

Gentoo jest dystrybucją, z którą warto się zapoznać. Przy całym ogromie plusów, warto wymienić także – legendarną już – uprzejmość użytkowników tego systemu, co objawia się m.in. szybką i – co ważne – praktyczną odpowiedzią na wszelkie pytania zadawane na forum dyskusyjnym systemu.

Użytkownikom systemu Windows, którzy zaczęli korzystać z Linuksa, czcionki potrafią sprawiać wiele kłopotu. Prawdę mówiąc, to nawet doświadczeni użytkownicy systemu spod znaku pingwina miewają z nimi problemy. Dzieje się tak, gdyż Linux wykorzystuje kilka różnych metod obsługiwania czcionek. Może więc zdzrzyć się, że fonty, z których korzystamy w jednej aplikacji, nie są widoczne w innej. Na szczęście obecnie sytuacja i tak jest znacznie lepsza niż choćby rok czy dwa lata temu. Teraz uzyskanie ładnych, wygładzonych czcionek jest prostsze i wymaga mniej wysiłku.

Mam nadzieję, że niniejszy artykuł, którego autorem jest Piotr Machej poprowadzi Czytelników krok po kroku przez krainę różnorodnych fontów i ułatwi stworzenie sobie przyjemniejszego środowiska pracy.

Przykład użycia

Tego dnia znajomy od samego rana marudził  mi na Jabberze, że nie może sobie dobrać takich czcionek w emulatorze terminala, aby mu się podobały. Po kilku godzinach przeglądania różnych serwisów w końcu stwierdziłem, że przecież też mogę sobie trochę pozmieniać fonty wykorzystywane w systemie. Od kilku już lat wykorzystywałem praktycznie tylko te standardowo zainstalowane. Ponieważ znajomy zaczął też marudzić, że w Mozilli strony gorzej wyglądają niż w IE, podpowiedziałem mu, jak ma sobie zainstalować czcionki z Windows, a sam zacząłem przeglądać serwisy z fontami TrueType. W końcu znalazłem w miarę ładną, odręczną czcionkę oraz kilka innych, wzorowanych na pismo maszynowe. Ściągnąłem je na dysk, a nastepnie dodałem do systemu. Później tylko kilka kliknięć w GNOME i… zaśmiałem się, widząc wszystkie teksty pisane odręcznym pismem. Na dłuższą metę czytanie tego byłoby jednak męczące, więc wróciłem do szukania bardziej pasującej mi czcionki.

Podstawowe informacje

Jak wspomniałem na wstępie, w Linuksie istnieje kilka metod obsługi czcionek. Dokładniej rzecz biorąc, jest to kilka niezależnych podsystemów. O ile w konsoli nie sprawia to jeszcze kłopotów, o tyle w środowisku graficznym może wywołać dezorientację. Postaram się więc poniżej krótko omówić każdy z podsystemów obsługi fontów. najpierw jednak zapoznajmy się z rodzajami czcionek.

Czcionki bitmapowe

Wyobraźmy sobie, że mamy kartkę papieru w kratkę. Narysujmy na nim prostokąt o szerokości 8 i wysokości 16 kratek. Teraz w tym prostokącie zamalujmy wybrane przez nas kratki (całe, nie tylko fragmenty) tak, aby uzyskać obraz jakiejś litery, np. a.

W ten własnie sposób tworzone są fonty bitmapowe. Każda nasza kratka odpowiada jednemu pikselowi. Gdy jakiś program chce wyświoetlić literę, po prostu zabarwiane są odpowiednie piksele ekranu. Generalnie fontów bitmapowych nie skaluje się (można to robić, ale efekty nie są zbyt ładne) – mają z góry określony rozmiar. Wiąże się z tym pewien problem. Mianowicie ten sam font wyświetlony na ekranie w roździelczości 640×400 może być świetnie widoczny, natomiast na ekranie w rozdzielczości 1280×1024 trudno go będzie odczytać. Fonty bitmapowe świetnie sprawdzają się w konsoli tekstowej, ale w trybie graficznym też się przydają (np. w oknach emulatorów terminali).

Najbardziej popularne formaty czcionek bitmapowych to PCF (Portable Compiled Format) oraz BDF (Bitmap Distribution Format).

Czcionki wektorowe

Ze względu na to, że czcionki bitmapowe wygladają źle przy skalowaniu do większych rozmiarów, a projektowanie i używanie takich czcionek w różnych wymiarach jest raczej mało wygodne i efektywne, stworzono czcionki wektorowe. Idea czcionek wektorowych (zwanych również skalowalnymi) polega na tym, że nie są one budowane z pikseli, a opisywane za pomocą wektorów.

Znany jest kształt litery oraz wzajemne zależności rozmiarów (np. stosunek wysokości do szerokości) ale sama czcionka jest generowana w momencie, w którym poprosimy o znak w okreslonym rozmiarze.

Jak widać, czcionki takie pochłaniają znacznie więcej mocy obliczeniowej komputera niż zwykłe fonty bitmapowe. Z tego powodu na starszych komputerach ich użycie było bardzo ograniczone. Przy mocy współczesnych komputerów nie ma to jednak większego znaczenia.

Obecnie najpopularniejsze formaty fontów skalowalnych to Type1 oraz TrueType.

Dalsza część artykułu na temat obsługi czcionek w Linuksie zawierająca niżej prezentowane podrozdziały dostępna jest w Linux+ nr. 84

• Fonty podstawowe XFree86
• Serwer Fontów
• Xft2 i fontconfig
• Fonty w X-ach
• Umieszczamy fonty w katalogu
• Tworzymy pliki specjalne
• Modyfikujemy pliki konfiguracyjne
• Porządkowanie czcionek
• Rozmiary czcionek
• Wygładzanie czcionki w GNOME
• Czcionki w Mozilli
• Bardzo małe czcionki
• Czcionki w OpenOffice.org
• Instalacja własnych czcionek
• Zmiana czcionek
• Wygładzanie czcionki
• Gdy nie pojawia się polska litera
• Fonty w konsoli
• Zakończenie